|
| |
  Crvenokosa Boginja iz Donje Branjevine |
Statua
Totem
|
Orijentaciona iskopavanja na lokalitetu Donja Branjevina počela su 21. marta 1989. i trajala su do 10. septembra iste godine. Sonda veličine 6x6 metara postavljena je blizu centra naselja. Uskoro su zabeleženi i prvi interesantni nalazi: nakon uglačavanja otkopnog sloja 6, u otkopnom sloju 7 pojavio se neobičan predmet, iz zemlje su virile neke nožice. U prvom momentu mislili smo da pripadaju nekom žrtveniku ili posudi nalik na životinju, možda pticu. Kada je predmet očišćen i snimljen, pristupilo se njegovom vađenju. Na opšte zaprepašćenje, u rukama se našla polomljena ženska statueta neobične veličine. Po završenom čišćenju objekta u kome je nađena statueta, konstatovan je i jedan veći okrugli otvor gde je verovatno bio ukopan totem, nalik savremenim afričkim totemima. Iako ceo objekat još nije bio istražen, zaključili smo da je u pitanju neko kultno mesto, možda manje svetilište. Položaj pronađene fragmentovane statuete u okviru objekta i činjenica da je statueta namerno polomljena i tako "sahranjena", ukazuje na opravdanost ranijih pretpostavki kako su u ranom neolitu prilikom vršenja magijsko-religijskih obreda prinošene i ljudske žrtve, a kada je to bilo nemoguće, simbolično, u toku rituala, umesto ljudske žrtve lomljena je - žrtvovana je - glinena statueta. Tako su učinili i u naselju Donja Branjevina prvi zemljoradnici na ovom prostoru. U zemlju su ukopali, tačnije, zemlji su prineli na žrtvu Boginju plodnosti, da bi zauzvrat od zemlje dobili mnogo plodova, mnogo pšenice.
|
Prve iskopine
|
Koliko nam je poznat, u celokupnom otkriću terakota toga vremena ova Crvenokosa boginja zaslužuje posebnu pažnju. Ona predstavlja u umetničkom, estetskom i istorijskom smislu najzreliju manifestaciju jednog verovanja tih nama dalekih populacija starijeg neolita. Neosporno je reč o značajnom predmetu o kome će biti još dosta govora. I istoričari se slažu sa time da je to čist primerak najstarijih traženja pravaca u umetnosti prikazivanja ljudskog tela, koja se neprestano smenjuju kroz čitavu praistoriju, pa sve do današnjih dana - od šematizacije do naturalističke i realističke koncepcije - kaže prof. dr Bogdan Brukner.
Ova figurina je posebna zbog svoje monumentalnosti u odnosu na slične nalaze. Njena visina iznosi 38 cm, pravi je div u poređenju sa do sada pronađenim nekompletnim statuetama istog tipa, čija visina ne prelazi 15 cm. Jedinstvena je u svetu, premda neki arheolozi osporavaju značaj ovog nalaza. Ako svemu dodamo da su u njoj sjedinjeni simboli ženske i muške plodnosti, invencija tadašnjeg umetnika, pre više od 7000 godina, izaziva ushićenje. Gledana u celini, statueta deluje genijalno. Crvenokosa boginja i pored vidno izraženih atributa ženske plodnosti istovremeno je i simbol muške plodnosti jasno prikazan testisima i falusom. Kreativnost praistorijskog skupltora prosto je neponovljiva i ukazuje na visoki stepen umetničke kulture prvih zemljoradnika u doba ranog neolita na našim prostorima.
|
|
|
|
|
|
